Mogą odpowiadać za emocje, a ich stan wpływać na nasze psychiczne samopoczucie. Przeczytaj o jelitach, naszym drugim mózgu!
Czy wiesz, że stan naszych jelit może zwiększać ryzyko depresji? Badacze z Uniwersytetu Harvarda odkryli, że stan zapalny w jelitach może prowadzić do typowych dla niej zmian w mózgu. Co więcej, u wielu osób cierpiących na depresję zaobserwowano podwyższone poziomy cytokin prozapalnych. Jakby tego było mało — badanie opublikowane w 2019 roku w “Nature Microbiology” wykazało, że u osób z depresją można zaobserwować także niedobór dwóch typów bakterii: Coprococcus i Dialister. ⤵️
Źródło: https://diag.pl/pacjent/artykuly/depresja-a-jelita-powiazania-ktore-moga-cie-zaskoczyc/
Jelita mają wpływ na to, jak odczuwamy emocje — między innymi dlatego, że żyje w nich około 100 bilionów mikroorganizmów, odpowiedzialnych między innymi za komunikację z mózgiem. 🫨 Mikrobiom może wpływać na produkcję neuroprzekaźników — serotoniny (która aż w 90% powstaje w jelitach!), dopaminy czy GABA. To substancje, które mają bezpośredni wpływ zarówno na nastrój, motywację, jak i sen. ⤵️
Źródło: https://link.springer.com/article/10.1007/s12035-025-04846-0
Mikrobiom może stać się nowym celem terapii psychiatrycznych — wszystko za sprawą jego powiązania z układem nerwowym poprzez oś jelito-mózg. 💡
To właśnie on posiada zdolność regulacji neuroprzekaźników, procesów zapalnych i reakcji na stres. Co istotne-zaburzenia składu mikrobioty mogą przyczyniać się do powstawania chorób psychicznych, a ponieważ mikrobiom można modyfikować (na przykład przy pomocy diety), stanowi on obiecujący kierunek nowych terapii psychiatrycznych. ⤵️
Okresy rozwojowe — życie płodowe, okres niemowlęcy, wczesne dzieciństwo — są szczególnie wrażliwe na zmiany mikrobiomu. W tym czasie intensywnie rozwija się zarówno mózg, układ odpornościowy, jak i sam mikrobiom — którego zaburzenia w tych ważnych momentach mogą trwale wpływać na funkcjonowanie całego organizmu. W pierwszych latach życia mikrobiom pozostaje niestabilny — dlatego też jest bardziej podatny na wpływ czynników środowiskowych, takich jak sposób porodu, dieta oraz przebyte infekcje. ⤵️
Źródło: https://link.springer.com/article/10.1186/s43045-024-00395-9
Zaburzenia funkcji nerwu błędnego mogą powodować nie tylko choroby jelit, ale również otyłość i depresję. Dzieje się tak, ponieważ ma on wpływ między innymi na metabolizm, uczucie sytości czy kontrolę apetytu. Gdy jego działanie jest zaburzone – komunikacja przestaje działać prawidłowo, co może prowadzić do stanów zapalnych i zmian w neuroprzekaźnikach (co z kolei zwiększa ryzyko depresji).⤵️
Źródło: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39041416/
Mikrobiom – poprzez oś jelito-mózg – może mieć wpływ na lęk u dzieci. Badania pokazują, że maluchy z objawami lęku i depresji posiadają większą ilość niektórych bakterii (Fusicatenibacter czy Escherichia) oraz mniejszą tych, uznawanych za korzystne (takich jak Faecalibacterium) – co może zwiększać podatność na zaburzenia emocjonalne. Na tego rodzaju zmiany narażone są szczególnie dzieci we wczesnym okresie rozwoju, z zaburzoną równowagą bakterii jelitowych, przyjmujące często antybiotykoterapię oraz te na diecie ubogiej w błonnik.
Bakterie w jelitach posiadają zdolność wytwarzania ważnych dla pracy mózgu substancji chemicznych – serotoniny, dopaminy, GABA (odpowiedzialnych za regulację nastroju, emocji, reakcji na stres i odczuwanie przyjemności). Szacuje się, że aż 90% “hormonu szczęścia” powstaje właśnie w nich – a nie w mózgu. To właśnie dlatego, jeśli mikrobiom jest zaburzony, możemy odczuwać spadek nastroju.
Jelita i mózg pozostają w stałym kontakcie. Ponieważ zarówno mikrobiom, jak i mózg rozwijają się intensywnie w pierwszych latach życia człowieka — skład bakterii jelitowych może mieć wpływ na rozwój układu nerwowego i odpornościowego. Mikrobiom działa na mózg między innymi poprzez nerw błędny — który przekazuje sygnały z jelit do mózgu – i neuroprzekaźniki. To właśnie dlatego zaburzenia mikrobiomu mogą być powiązane na z depresją, lękiem, lub wpływać na samopoczucie osób z autyzmem czy ADHD.
Źródło: https://link.springer.com/article/10.1007/s12035-025-04846-0
Jedząc błonnik możemy modyfikować mikrobiotę. Dlaczego? Ponieważ jest on fermentowany przez mikrobiom — stanowiąc tym samym pożywkę dla „dobrych” bakterii. Różne rodzaje błonnika (inulina, pektyny, skrobia oporna) są wykorzystywane przez różne gatunki bakterii — które, przy jego pomocy, produkują cenne krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA). To właśnie one wykazują korzystny wpływ na jelita — między innymi poprzez obniżanie ich pH.
Osoby z niższą różnorodnością bakterii w jelitach często żyją w gorszych warunkach społecznych — co przekłada się na ich zdrowie psychiczne. Dzieje się tak, ponieważ częściej doświadczają czynników, mających negatywny wpływ na jelita: mają większy dostęp do mniej zdrowej, ubogiej w błonnik diety, doświadczają większego stresu (na skutek problemów finansowych i społecznych), są ograniczone pod kątem dostępu do opieki zdrowotnej.
Źródło:
Zaniedbanie mikrobioty może prowadzić do kłopotów z pamięcią. Gdy maleje różnorodność korzystnych bakterii — zmienia się metabolizm bakteryjny, co oznacza mniejszą produkcję korzystnych dla mózgu metabolitów. Każde zaniedbanie mikroflory – zła dieta, czy przewlekły stres — może prowadzić do zmian w osi jelito-mózg, co sprzyja upośledzeniu neuroplastyczności. Na problemy z pamięcią na skutek zaburzonej mikrobioty szczególnie narażone są osoby starsze.
Źródło:
https://www.cambridge.org/core/journals/gut-microbiome/article/gut-microbiota-is-an-emerging-target-for-improving-brain-health-during-ageing/E9572C5EB8BC237511139BB2A603F795
Jak dbać o mikrobiotę jelitową na co dzień? Dodawaj do posiłku 2-3 gramy błonnika na dobę, aż do osiągnięcia pożądanej porcji dziennej - 25-30 gramów. Wrzuć do posiłku garść zielonego grochu, soczewicy czy fasoli czerwonej. Zrób owsiankę z malinami i jeżynami. Sięgaj po migdały w ciągu dnia. Twoja mikrobiota Ci za to podziękuje!