Czas na kolejną porcję rzetelnych informacji, a dziś skupimy się na ADHD i spektrum autyzmu, informacjach o neuroróżnorośności, a także wsparciu osób nieneurotypowych. Kilka z tych porad jest na tyle uniwersalnych, że warto rozważyć ich wprowadzenie w swojej codzienności.
Dzieci ze spektrum autyzmu i ADHD wykazują większe trudności w przetwarzaniu bodźców sensorycznych — słuchowych i wzrokowych — niż ich neurotypowi rówieśnicy. Zarówno w jednym, jak i drugim przypadku nadwrażliwość na dźwięki może negatywnie wpłynąć na naukę w środowisku szkolnym. To właśnie dlatego tak ważne jest, aby uwzględniać codzienne wyzwania dzieci z ADHD i w spectrum podczas projektowania wsparcia edukacyjnego.
Źródło: https://link.springer.com/article/10.1007/s10803-025-07185-0
Dzieci ze spektrum autyzmu i ADHD – choć oba zagadnienia związane są z sensoryką – posiadają odmienne profile wyzwań na tym obszarze. Problemy z wykrywaniem bodźców dotyczą głównie ADHD, z kolei te z ich rozróżnianiem, bliższe pozostają osobom w spectrum. W praktyce oznacza to, że dzieci z ADHD mogą mylić kolejność zdarzeń czy “gubić’ fragmenty informacji, natomiast z ASD – mieć trudności z określeniem na przykład danej faktury, miejsca dotyku czy też nietypowo reagować na dotyk społeczny.
Zbilansowana dieta — chociaż nie zastąpi psychoterapii i wsparcia farmakologicznego — jak najbardziej może wspierać osoby z ADHD. Najważniejsze, pomagające nieneurotypowym składniki odżywcze, to przede wszystkim kwasy omega-3, witaminy z grupy B, białko, żelazo, cynk i magnez. To właśnie one są niezbędne do produkcji neuroprzekaźników.
Autyzmowi często towarzyszą inne zaburzenia zdrowotne — somatyczne i psychiczne, co dodatkowo wpływa na codzienne funkcjonowanie osób w spektrum. Bliscy osób ze spektrum często również doświadczają dodatkowego obciążenia psychicznego, co sprawia, że mogą potrzebować wsparcia emocjonalnego i edukacyjnego. To właśnie dlatego tak ważne jest, by terapia osób z autyzmem obejmowała całą rodzinę.
Źródło: https://zdrowie.pap.pl/rodzice/autyzm-czesto-idzie-w-parze-z-innymi-zaburzeniami-zdrowia
Nawet 80% dzieci w spektrum autyzmu może mieć trudności z jedzeniem, wynikające z zaburzeń sensorycznych, gdzie przeszkodą może być tekstura pokarmu czy jego smak. Do przyczyn wybiórczości pokarmowej należą między innymi nietolerancje, trudności z gryzieniem czy żuciem, preferencje co do konkretnego sposobu podania jedzenia. Terapia żywieniowa dzieci z ASD powinna być zawsze indywidualna i wielodyscyplinarna — obejmująca współpracę z dietetykiem, logopedą, psychologiem i terapeutą integracji sensorycznej.
Źródło: https://synapsis.org.pl/problemy-zywieniowe-dzieci-w-spektrum-autyzmu/
U niektórych dzieci w spektrum autyzmu mogą występować problemy z trawieniem soi i kazeiny — co może prowadzić do nasilenia objawów neurologicznych i żołądkowo-jelitowych. Eliminacja glutenu czy kazeiny jest często stosowana przez rodziców i specjalistów u dzieci z ASD — jednak nie jest ona uniwersalnie rekomendowana ani potwierdzona jako skuteczna u wszystkich. Decyzje o zmianach w diecie należy podejmować indywidualnie, zawsze z udziałem lekarza i dietetyka.
Źródło: https://synapsis.org.pl/problemy-zywieniowe-dzieci-w-spektrum-autyzmu
Dieta nie zmienia biologicznych podstaw ADHD, jednak może stworzyć bardziej stabilne „tło” dla pracy mózgu — unormować poziom energii, dbać o regulację emocji, poprawiać koncentrację. Wrażliwy mózg dziecka z ADHD potrzebuje stabilnych warunków żywieniowych — w tym regularnych posiłków, których brak może wzmagać impulsywność i trudności z uwagą. Zamiast szukać jednej, idealnej diety — dobrze jest skomponować „bazę” żywieniową, opartą na regularności i odpowiednich składnikach odżywczych.
Ukierunkowana suplementacja witamin może wspierać zarówno terapię ADHD, jak i ASD. W przypadku pierwszego z nich, największe korzyści zaobserwowano podczas suplementowania witaminy D, która zmniejsza problemy behawioralne oraz wspiera koncentrację. Osoby w spektrum powinny natomiast sięgać po wpływające na neuroprzekaźniki witaminy z grupy B, mające zdolność zmiany nasilenia objawów autyzmu.
Źródło: https://psychiatraplus.pl/witaminy-w-adhd-witaminy-w-spektrum-autyzmu-moga-wspierac-terapie/
Nawet 66% osób z ADHD w dzieciństwie może mieć objawy również w życiu dorosłym — co oznacza, że także wtedy powinny dbać one o zdrową dietę na co dzień. Sztuczne barwniki, konserwanty i aromaty mogą nasilać niechciane objawy — podobnie jak niewłaściwy styl życia na czele z niedoborem snu. Kluczem do dobrego samopoczucia pozostaje zarówno zbilansowany jadłospis i regularność posiłków, a nie restrykcyjne eliminacje.
Źródło: https://dietetycy.org.pl/adhd-doroslych/
Osoby stosujące dietę DASH — jedną z baz diety MIND — zachowują dobrą kondycję mózgu na dłużej. Świadome wybory żywieniowe mogą spowolnić starzenie się mózgu nawet o 2-2,5 roku, co potwierdzają wieloletnie badania naukowe. Osoby stosujące tego rodzaju dietę wykazują mniejszy ubytek istoty szarej w mózgu nawet o około 20%.
Protip: Jeśli jesteś w spektrum — pamiętaj o suplementacji witamin z grupy B i witaminy D. Zastosuj je w swojej diecie również wtedy, kiedy nie dotyczy Cię ta kwestia — i przekonaj się jak wiele dobrego mogą zrobić dla Twojego układu nerwowego!