Postbiotyki – czym sa, jak działaja i jakie mają właściwości?

Coraz więcej mówi się o wpływie mikrobioty jelitowej na zdrowie całego organizmu. Przez lata największą popularnością cieszyły się probiotyki i prebiotyki, jednak obecnie uwagę naukowców przyciągają również postbiotyki. Choć nazwa może brzmieć nieco tajemniczo, są one naturalnym efektem aktywności dobroczynnych mikroorganizmów i odgrywają ważną rolę w utrzymaniu równowagi jelit.

W tym artykule wyjaśniamy, czym są postbiotyki, jak powstają, jakie mają właściwości oraz czym różnią się od probiotyków i prebiotyków. Dowiesz się również, gdzie można je znaleźć i kiedy warto zwrócić uwagę na preparaty wspierające mikrobiotę. Jeśli interesuje Cię szerzej temat wsparcia jelit, warto zapoznać się również z kategorią probiotyków Aura Care, gdzie znajdują się produkty wspierające równowagę mikrobioty.

Jak powstają postbiotyki?

Postbiotyki to substancje powstające podczas metabolizmu korzystnych mikroorganizmów zamieszkujących jelita lub obecnych w żywności fermentowanej. Mówiąc najprościej – są to produkty aktywności bakterii probiotycznych.

Proces ich powstawania zachodzi przede wszystkim wtedy, gdy bakterie fermentują błonnik oraz inne składniki pożywienia. W wyniku tego powstają liczne związki biologicznie aktywne, które mogą oddziaływać na organizm człowieka.

Co ważne, postbiotyki nie są żywymi bakteriami. Stanowią natomiast efekt ich działania, dlatego mogą wykazywać korzystne właściwości nawet wtedy, gdy same bakterie nie są już aktywne.

To właśnie ta cecha sprawia, że postbiotyki wzbudzają coraz większe zainteresowanie naukowców oraz producentów suplementów wspierających zdrowie jelit.

Co zalicza się do postbiotyków?

Pojęcie postbiotyków obejmuje wiele różnych substancji powstających podczas aktywności bakterii.

Do najczęściej wymienianych należą:

• krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA), w tym maślan, octan i propionian,
• peptydy oraz białka bakteryjne,
• enzymy,
• polisacharydy,
• fragmenty ścian komórkowych bakterii,
• metabolity wytwarzane podczas fermentacji,
• niektóre witaminy syntetyzowane przez bakterie jelitowe.

Każda z tych substancji może pełnić inną funkcję, dlatego postbiotyki nie stanowią jednej konkretnej grupy związków, lecz szeroki zbiór biologicznie aktywnych składników.

Jak działają postbiotyki?

Badania naukowe wskazują, że postbiotyki mogą uczestniczyć w wielu procesach zachodzących w organizmie. Ich działanie jest przedmiotem intensywnych badań, a część potencjalnych właściwości została już dobrze opisana w literaturze naukowej.

Wspieranie bariery jelitowej

Jednym z najlepiej poznanych działań postbiotyków jest ich wpływ na komórki nabłonka jelitowego.

Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, zwłaszcza maślan, stanowią źródło energii dla komórek wyściełających jelita. Dzięki temu mogą wspierać prawidłowe funkcjonowanie bariery jelitowej, która odpowiada za oddzielanie wnętrza przewodu pokarmowego od środowiska zewnętrznego.

Prawidłowo funkcjonująca bariera jelitowa odgrywa istotną rolę w utrzymaniu równowagi całego organizmu.

Wpływ na układ odpornościowy

Znaczna część komórek odpornościowych znajduje się właśnie w obrębie jelit.

Badania sugerują, że postbiotyki mogą uczestniczyć w komunikacji pomiędzy mikrobiotą a układem odpornościowym, wspierając utrzymanie jego prawidłowej aktywności.

Nie oznacza to jednak, że zastępują zdrowy styl życia czy odpowiednio zbilansowaną dietę. Są jednym z elementów złożonych procesów zachodzących w organizmie.

Działanie przeciwzapalne

Niektóre postbiotyki wykazują właściwości przeciwzapalne obserwowane w badaniach laboratoryjnych i eksperymentalnych.

Naukowcy analizują między innymi wpływ krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych na regulację procesów zapalnych oraz funkcjonowanie komórek odpornościowych.

Choć wyniki są obiecujące, wiele zagadnień nadal wymaga dalszych badań klinicznych.

Wpływ na mikrobiotę

Postbiotyki mogą również oddziaływać na środowisko jelitowe.

Ich obecność sprzyja utrzymaniu równowagi mikrobioty oraz prawidłowych warunków dla rozwoju korzystnych bakterii. Dzięki temu stanowią ważny element wzajemnych zależności pomiędzy mikroorganizmami zamieszkującymi przewód pokarmowy.

Postbiotyki a probiotyki – czym się różnią?

Choć nazwy są podobne, probiotyki i postbiotyki nie oznaczają tego samego.

Można więc powiedzieć, że postbiotyki są naturalną konsekwencją działania probiotyków.

Jakie właściwości postbiotyków potwierdzają badania?

Obecnie liczba publikacji naukowych dotyczących postbiotyków szybko rośnie.

Badania wskazują między innymi na ich możliwy wpływ na:

• utrzymanie prawidłowej bariery jelitowej,
• funkcjonowanie mikrobioty,
• aktywność układu odpornościowego,
• produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych,
• komunikację pomiędzy jelitami a organizmem.

Jednocześnie warto podkreślić, że wiele potencjalnych zastosowań pozostaje przedmiotem dalszych badań i nie wszystkie obserwacje laboratoryjne zostały jeszcze potwierdzone w dużych badaniach klinicznych.

W jakich produktach występują postbiotyki?

Postbiotyki można znaleźć przede wszystkim w produktach poddanych fermentacji.

Do najczęściej wymienianych należą:

• jogurty naturalne,
• kefiry,
• maślanka,
• kiszona kapusta,
• kiszone ogórki,
• kimchi,
• niektóre sery dojrzewające,
• fermentowane produkty mleczne.

Ich ilość zależy jednak od rodzaju produktu, sposobu fermentacji oraz użytych kultur bakterii.

Równie ważne jest wspieranie naturalnej produkcji postbiotyków poprzez spożywanie odpowiedniej ilości błonnika, który stanowi pożywkę dla korzystnych bakterii jelitowych.

Czy warto stosować suplementy z postbiotykami?

Suplementy zawierające postbiotyki pojawiają się na rynku coraz częściej.

Ich celem jest dostarczanie biologicznie aktywnych substancji bez konieczności podawania żywych bakterii.

Przy wyborze preparatu warto zwrócić uwagę na:

• jakość producenta,
• przejrzysty skład,
• standaryzację produktu,
• dostępność informacji dotyczących zastosowanych składników,
• zgodność z obowiązującymi normami jakości.

Należy pamiętać, że suplement diety nie zastępuje zdrowej, zbilansowanej diety ani aktywnego stylu życia.

Czy postbiotyki są bezpieczne?

Aktualne dane naukowe wskazują, że postbiotyki stosowane zgodnie z zaleceniami producenta są uznawane za bezpieczne dla większości zdrowych osób.

Ich dodatkową zaletą jest brak żywych mikroorganizmów, dzięki czemu są stabilniejsze niż klasyczne probiotyki i mniej wrażliwe na warunki przechowywania.

Osoby cierpiące na choroby przewlekłe, kobiety w ciąży oraz osoby przyjmujące leki powinny jednak każdą suplementację konsultować z lekarzem lub farmaceutą.

Najczęstsze pytania dotyczące postbiotyków

Rosnąca popularność postbiotyków sprawia, że pojawia się coraz więcej pytań dotyczących ich działania i zastosowania. Najczęściej dotyczą one różnic pomiędzy postbiotykami, probiotykami i prebiotykami oraz możliwości ich codziennego stosowania.

Warto pamiętać, że najlepsze efekty dla zdrowia jelit przynosi kompleksowe podejście obejmujące:

• zbilansowaną dietę bogatą w błonnik,
• regularną aktywność fizyczną,
• odpowiednią ilość snu,
• ograniczenie przewlekłego stresu,
• świadomą suplementację w razie potrzeby.

Podsumowanie

Postbiotyki to biologicznie aktywne substancje powstające w wyniku działania korzystnych bakterii. Choć nie zawierają żywych mikroorganizmów, odgrywają ważną rolę w funkcjonowaniu jelit oraz utrzymaniu równowagi mikrobioty.

Badania wskazują, że mogą wspierać barierę jelitową, uczestniczyć w komunikacji z układem odpornościowym oraz wpływać na środowisko jelitowe. Jednocześnie naukowcy nadal intensywnie badają pełen zakres ich działania.

Najlepszym sposobem wspierania naturalnej produkcji postbiotyków pozostaje zdrowa dieta bogata w błonnik oraz produkty fermentowane. W wybranych sytuacjach można również rozważyć suplementację odpowiednio dobranymi preparatami.